พาไปเที่ยวงาน "บุญพวงมาลัย บ้านกุดหว้า" งามวิจิตรศิลป์มาลัยไม้ไผ่ชาวผู้ไท

เมื่อวันที่3กันยายน 2556 ที่ผ่านมาสะดุดตาได้มีโอกาสไปเที่ยวชมงานประเพณีที่หาชมได้ยาก และมีเพียงแห่งเดียวในประเทศไทย ที่จังหวัดกาฬสินธุ์ ชื่องาน "บุญพวงมาลัย บ้านกุดหว้า" ซึ่งเป็นประเพณีในงานบุญเดือนเก้าของชาวผู้ไท หรือที่เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า "บุญข้าวประดับดิน" งานนี้นอกจากประเพณีของชาวผู้ไทแล้ว ยังมีอีกหนึ่งความงามที่จะหาที่ไหนไม่ได้นอกจากบ้านกุดหว้าแห่งนี้ คือการทำ "พวงมาลัยไม้ไผ่" เพื่อใช้แขวนสิ่งของต่างๆถวายวัด จนกลายมาเป็นงานศิลป์หนึ่งเดียวในโลกจากไม้ไผ่ที่นำไป ต่อ สร้าง เป็นสิ่งของต่างๆนาได้อีกหลากหลาย 



ทริปนี้สะดุดตาพามาเที่ยวอีสาน จังหวัดกาฬสินธุ์กันครับ ในช่วงเดือนเก้าหรือเดือนกันยายน เขาจะมีการจัดงาน บุญประจำเดือนเก้าขึ้นครับ ชื่อประเพณีคือ "บุญข้าวประดับดิน" ความจริงแล้วงานบุญข้าวประดับดินนี้จัดโดยทั่วไป โดยชาวผู้ไท ที่อยู่ในภาคอีสาน แต่ความน่าสนใจที่ทำให้เราได้มาถึง วัดกกต้องกุดหว้า อ.กุฉินารายณ์ จ.กาฬสินธุ์ แห่งนี้อยู่ที่งานศิลป์หนึ่งเดียวในประเทศ หรือจะเรียกว่าหนึ่งในโลกก็ว่าได้ ที่นำเอาไม้ไผ่มาทำชิ้นส่วนในการประกอบคล้ายกับชิ้นส่วนเล็กอย่าง LEGO แล้วต่อเป็นสิ่งต่างๆได้อย่างงดงามจริงๆ จนเป็นงานระดับวิจิตรศิลป์ ที่แฝงความศรัทธา วัฒนธรรมเอาไว้ได้อย่างลงตัวเป็นเอกลักษณ์ ไม่เหมือนที่ไหน และมีที่เดียวที่บ้านกุดหว้าแห่งนี้ 


วัดกกต้องกุดหว้า อ.กุฉินารายณ์ จ.กาฬสินธุ์

เรามาถึงงานที่วัดกกต้องกุดหว้า กันหลังอาหารเที่ยงครับ แวะกินข้าวกันที่ตัวเมืองกาฬสินธุ์ก่อน แล้วก็ตรงมาที่นี่เลย ดูเหมือนว่าวันนี้งานประเพณี ชาวบ้านจะจัดเต็มครับแต่งตัวมาเต็มยศด้วยชุด "ผู้ไท" ขนานแท้โอกาสยากมากนะครับจะได้เห็นชาวบ้านแต่งกันมาพร้อมเพรียงเต็มยศกันแบบนี้ พร้อมกับที่ทุกคนจะหิ้วเอา "พวงมาลัยไม้ไผ่" ที่ประดับด้วยสิ่งของต่างๆที่จะนำถวายวัดมาด้วย มาพร้อมกันที่วัด 


ชุดชาวผู้ไท

สังเกตุเห็นว่าพวงมาลัยไม้ไผ่ของคุณป้าคุณยายจะห้อยพวกพืชผัก ยาเส้น เงิน จำพวกนี้ แต่ถ้าเป็นของเด็กๆ ดูเหมือนจะมีการห้อยสมุด ขนม หรือบางคนห้อยมาด้วย ผงซักพอก แป้ง ยาสีฟัน ก็มี บางคนมาอย่างหนักด้วยฝักลูกใหญ่ มะเขือยาว มะนาว กระเทียม สอบถามได้ความว่า ห้อยได้ทุกอย่างอยากจะถวายอะไรวัดก็ห้อยวิ่งนั้น อยากได้การอวยพรสิ่งใดก็ห้อยสิ่งนั้น เด็กๆก็อยากเรียนดีก็ถวายสมุดดินสอ ผู้ใหญ่อยากได้พืชผลดีๆ ก็ถวายพืชผลทางการเกษตร 


มาลัยไม้ไผ่ของป้าห้อยถั่วเพราะที่บ้านปลูกถั่ว เอามาถวายวัดจะได้ผลผลิตดีๆ


นำมาร่วมงาน พวงมาลัยไม้ไผ่


ทั้งสมุด แป้ง ยาสีฟัน จัดมา


มาลัยไม้ไผ่ที่แขวนไว้ด้วยข้าวของต่างๆนานาชนิด

พวงมาลัยไม้ไผ่ไม่ได้มีเพียงการนำมาทำเป็นพวงมาลัยเท่านั้น ที่เห็นชัดเจนคือการนำมาทำเป็นเข็มกลัดลักษณะเหมือนดอกไม้ สวยงามมากๆครับ แล้วยังเอามาทำปิ่นปักผม ที่น่าสนใจมากไปกว่านั้นคือการนำชิ้นส่วนเดียวกันนี้ไปต่อกลายเป็นบ้าน เป็นเกวียน เป็นหอคอย หรือเป็นพุ่มดอกไม้จากมาลัยไม้ไผ่ สวยงามมากๆครับ ที่เห็นการต่อออกมาเป็นรูปเป็นร่างแบบนี้ เกิดจากชิ้นส่วนไม้ไผ่เล็กๆที่ตัดออกมาทำเป็นแผ่น แล้วผ่าออกเป็นซี่ๆ เมื่อได้ชิ้นส่วน มาครบจำนวนก็นำมาประกอบด้วยการเอาซี่ไม้ไผ่เสียบเข้าหากันสลับฟันปลา ไม่ง่ายเงยครับถ้าไม่เคยทำ แต่เคล้ดลับอยู่ตรงนี้ล่ะครับ จากชิ้นส่วนแค่ไม่แผ่นเรียบๆต่อประกอบไปมากลายเป็นงานศิลป์สวยงามอย่างที่เห็น วันนี้ชาวบ้านเขาก็มีผู้รู้ว่าสอนพวกเราด้วย และให้นักท่องเที่ยวได้มีดอกาสลองทำด้วยตัวเอง 


การต่อมาลัยไม้ไผ่รุปทรงต่างๆได้ตามจินตนาการ


มาลัยไม้ไผ่ที่ทำเป็นชั้นๆเหมือนสถาปัตยกรรม


มาลัยไม้ไผ่ที่จัดออกมาเป็นช่อดอกไม้ 


ทำออมาเป็นดอกไม้ได้ด้วยสวยจังเลย


หัดทำมาลัยไม้ไผ่ มันไม่ง่ายเลยที่จะได้อย่างคนที่ทำเป็น คนทำเป็นก็ทำเร็วเชียวเก่งมาก


นักท่องเที่ยวกำลังแขวนปัจจัยเพื่อถวายวัดบนพวงมาลัยไม้ไผ่

ช่วงบ่ายๆชาวบ้านเริ่มรวมตัวกันได้มากขึ้น ก็เริ่มจัดขบวนเพื่อจะเดินแห่รอบอุโบสถวัดกกต้องกุดหว้า มีเสียงกลองนำจังหวะ และมีขบวนรำฟ้อนเดินนำเหล่าชาวบ้านกุดหว้าซึ่งแต่งชุดผู้ไทเต็มยศเห็นแล้วเหมือนได้มองภาพประเพณีโบราณจริงๆ ในมือของทุกคนก็จะถือเจ้ามาลัยไม้ไผ่นี้แห่ไปรอบๆวัดพร้อมๆกันด้วย จังหวะนี้เองที่นักท่องเที่ยวก็สามารถเข้าไปมีส่วนรวมในการนำพวงมาลัยไม่ไผ่ของตัวเองเข้าร่วมเดินในขบวนได้ 

ได้ยินชาวบ้านเล่าว่า เมื่อก่อนขบวนจะเดินไปรอบหมู่บ้านเลย เพื่อเรียกคนในชุมชนให้ออกมาร่วมกันนำสิ่งของมาถวายวัด ใครไม่มีเวลาไปวัดบางทีก็นำเอาของมาฝากห้อยไว้ที่พวงมาลัยไม้ไผ่ แล้วจึงเดินมาที่วัดกัน ของที่ได้ ทางวัดก็จะนำไปใช้ไปบริจาคอีกทอดหนึ่งให้คนที่ขาดแคลนจำเป็นต้องใช้ 




ทุกคนนำพวงมาลัยไม้ไผ่ของตัวเองมาร่วมขบวน


แห่บุญพวงมาลัยไปรอบโบสถ


มีขบวนฟ้อนรำนำหน้าขบวนมาเลย สวยงามอลังการ จังหวะด้วยเสียงกลองคึกคัก


ชาวผู้ไทและนักท่องเที่ยวร่วมขบวนแห่บุญพวงมาลัย


แห่รอบอุโบสถวัดกกต้องกุดหว้า


รำไปด้วยถือพวงมาลัยไม้ไผ่ไปด้วย


เห็นชุดผู้ไทจัดเต็มแบบนี้อลังการมาก

หลังจากที่เราแห่รอบวัดแล้วเราก็นำพวงมาลัยไม้ไผ่มารวมกันครับ มาต่อหรือแขวนรวมกันที่ต้นพวงมาลัยที่ทางวัดจัดเตรียมไว้ ในศาลาวัด คล้ายๆแขวนต้นกฐินแบบภาคกลาง 



แผนที่ วัดกกต้องกุดหว้า 
จุด A คือที่ตั้ง จุดจัดงาน
ตำแหน่ง GPS คือ 16.520717, 104.109279

แผนที่การเดินทาง
จากตัวเมืองกาฬสินธุ์ ไปวัดกกต้องกุดหว้า ระยะทางประมาณ​83 กิโลเมตร
จุด A คือจัวเมืองกาฬสินธุ์
จุด B คือวัดกกต้องกุดหว้า 

ใครสนใจเที่ยวงานประเพณีแบบนี้ ไว้ปีหน้ามาเที่ยวกันนะครับ วัดกกต้องกุดหว้า อ.กุฉินารายณ์ จ.กาฬสินธุ์ ทุกปีบุญเดือนเก้า หรือเดือนกันยายนนี้ล่ะครับ ส่วนวันที่คงต้องรอให้มีกำหนดแน่นนอนก่อนแล้วสะดุตาจะมาชวนไปเที่ยวอีกครั้งปีหน้าครับ แต่ถ้าสนใจผลิตภัณฑ์หรือเรียนรู้เกี่ยวกับมาลัยไม้ไผ่ สามารถติดต่อไปได้ที่ เทศบาลตำบลกุดหว้า งานประชาสัมพันธ์กองการศึกษา โทร.043 133 731

ขอบคุณ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ภูมิภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

จังหวัด: 

ท่องเที่ยวสะดุดตา Spotlight Travel