พาไปเที่ยวหาพี่น้องไทยล้านนาที่เมียวดี "เชื้อชาติไทย สัญชาติพม่า"

บ่อยครั้งที่เรามักได้ยินว่ามีชุมชนคนไทยในต่างแดน มันทำให้เราอยากไปที่นั่นให้ได้ซักครั้ง แม้ว่าเราอาจจะไม่ใช่ญาติโกโหติกาอะไรของเค้า แต่ความเป็นคนไทยเหมือนกันนี่แหละมั้ง ที่นำพาพวกเราไปยืนอยู่ตรงนั้น ณ บ้านห้วยส้าน รัฐกระเหรี่ยง จ.เมียวดี(Myawaddy) สหภาพเมียนมาร์ (Myanmar)



ประมาณ 18 กิโลเมตร จากสะพานมิตรภาพไทย-พม่า ที่เป็นสะพานข้ามแม่น้ำเมยพรมแดนระหว่างประเทศ ที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก กับ จังหวัดเมียวดี ของพม่า  สิ่งที่บ่งบอกว่าเราได้เข้ามายังเขตบ้านห้วยส้านแล้วนั้นไม่ใช่ป้ายหมู่บ้านแต่อย่างใดเพราะเราคงอ่านภาษาพม่าไม่ออก หากแต่สิ่งที่บ่งบอกอย่างชัดเจนนั้นคือภาพผู้คนที่หน้าตาละม้ายคล้ายคนไทยและการแต่งการแบบคนทางเหนือบ้านเรา ที่บอกว่าหน้าตาเหมือนคนไทยก็เพราะคนที่บ้านห้วยส้านนี้แทบทั้งหมู่บ้านมีเชื้อชาติไทย ถึงแม้จะถือสัญชาติพม่าก็ตาม

ทำไมผู้คนที่บ้านห้วยส้านถึงมีเชื้อชาติไทยแต่อยู่ในพม่าแล้วยังถือสัญชาติพม่าอีกด้วย …เป็นคำถามในใจตั้งแต่แรกที่รู้ว่าจะได้ไปที่บ้านห้วยส้าน  จากการหาข้อมูลเพิ่มเติมทั้งจากประวัติศาสตร์ไทยพม่าและคำบอกเล่าของคุณตาคุณยายที่บ้านห้วยส้านเราจึงได้คำตอบว่าทำไมในประเทศพม่าถึงมีชุมชนไทยอยู่ที่นี่มากมายจนกลายเป็นหมู่บ้าน



ย้อนไปในอดีตตามคำบอกเล่าของคุณตาคุณยายบ้านห้วยส้านและจากการหาข้อมูลเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ไทยสรุปได้คร่าวๆ ว่า บริเวณบ้านห้วยส้านในปัจจุบันนี้ในสมัยก่อนนั้นคนลำปาง ลำพูน เข้ามาเป็นคนงานไม้ของบริษัทอังกฤษจึงตั้งบ้านเรือนอยู่กัน และบางส่วนอพยพมาจาก เชียงใหม่ ลำปาง ลำพูนในสมัยที่มีการเก็บแต่ชาวบ้านบางส่วนไม่มีเงินเสียภาษีจึงอพยพมาอยู่ที่บ้านห้วยส้าน อยู่และทำมาหากินกันมารุ่นต่อรุ่นจนสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สองที่มีการแบ่งเขตแดนระหว่างไทยและพม่ากันใหม่มาเป็นแม่น้ำเมย  บริเวณที่ตั้งบ้านห้วยส้านจึงเป็นเขตของพม่า แต่ชาวไทยล้านนากลุ่มนี้ซึ่งอยู่อาศัยและคุ้นเคยกับที่บ้านห้วยส้านนี้มานานจึงอยู่กันต่อมาเรื่อยๆ  และเป็นชุมชนไทยล้านนาในเมืองพม่าอย่างเช่นทุกวันนี้



ถึงแม้ว่าจะอยู่ในเมืองพม่ามานานแต่คนที่บ้านห้วยส้านก็ยังคงอัตลักษณ์ความเป็นไทยล้านนาไว้ได้เป็นอย่างดีและกลมกลืนเป็นส่วนหนึ่งของพม่าไปแล้ว ที่นี่ยังมีวัฒนธรรม ประเพณีที่แสดงความเป็นล้านนาก็มีให้เห็นไม่ว่าจะเป็น ประเพณีล้านนา การร้องจ๊อยซอคำเมือง ยี่เป็ง  ต๋านฉลาก ประเพณีสืบชะตา งานปอยข้าวสังข์  และการแต่งกายที่มองเห็นเพียงแว้บเดียวก็รู้ว่าเป็นคนไทยล้านนา บ้างก็นุ่งซิ่น พาดสไบ มวยผม บ้างก็ใส่ม้อฮ่อมสีคราม และที่ชัดเจนที่สุดก็คงจะเป็นภาษาพูดนี่แหล่ะค่ะ ถึงแม้ว่าจะอยู่ในเมืองพม่าแต่ผู้คนที่นี่ก็อู้คำเมืองแบบคนเหนือบ้านเราเลยนะคะ หากใครพูดและฟังภาษาเหนืออออกละก็ คุยกันรู้เรื่องค่ะ 



นั่งคุยกันอยู่นานสองนาน ก็รู้ว่าคนที่บ้านห้วยส้านนี้หากเป็นวัยรุ่น วัยเรียนก็จะข้ามไปเรียนที่ฝั่งไทย ส่วนวัยทำงานบ้างก็ไปทำงานในเมืองไทยกันเพราะได้ค่าแรงดีกว่า ส่วนคนที่อยู่ที่บ้านห้วยส้านส่วนมากจะเป็นผู้แก่แม่เฒ่า หรือไม่ก็ปลูกข้าส หรือปลูกข้าวโพด ทำเกษตรกรรมอย่างอื่นกัน 


ใส่ม้อฮ่อม มวยผม อู้คำเมือง

บางคนก็ยังมี ญาติพี่น้องอยู่ที่เมืองไทยนะคะ ทั้งเชียงใหม่ ลำปาง ลำพูน แต่พอลองถามว่าจะกลับไปอยู่เมืองไทยมั้ย เค้าก็ตอบว่าไม่ เพราะอยู่ที่นี่มานานแล้วตั้งแต่เกิด พูดได้ทั้งคำเมืองและภาษาพม่า ส่วนคำเมืองและตัวเขียนแบบไทยนั้นก็มีการสอนกันที่วัดตั้งแต่เด็กๆ 

ยอมรับเลยว่าเพียงแว้บแรกที่ได้เข้ามาเห็นชุมชนคนไทยในพม่า ก็แอบมีน้ำตาซึมและคิดในใจว่าทำไมเค้าต้องอยู่ที่นี่นะ ทำไมเค้าไม่กลับบ้าน(เมืองไทย) แต่หลังจากออกจากหมู่บ้านแห่งนี้ หลังจากการพูดคุยกันตามประสาพี่น้องเชื้อชาติไทยด้วยกัน เราจึงรู้ว่าที่เรารู้สึกนั้นมั้นผิดแล้ว คนที่บ้านห้วยส้านเติบโตและใช้ชีวิตที่นี่มาจนมันเป็นชีวิตเค้าไปซะแล้ว คนที่อยู่ที่บ้านห้วยส้านเค้าก็มีความสุขที่ได้อยู่ในที่ที่เป็นของเค้า ซึ่งถึงแม้จะอยู่ในพม่าแต่รากเหง้าความเป็นคนไทยนั้นก็ยังคงมีให้เห็นอย่างเด่นชัดและที่เห็นไปมากกว่านั้นคือการผสมกลมกลืนกันในแบบไทยล้านนาและพม่าทั้งการใช้ชีวิต วัฒนธรรม ประเพณี การกินอยู่ จนดูเหมือนเป็นสิ่งๆ เดียวกันไปแล้ว มันดูลงตัวอย่างบอกไม่ถูกจริงๆ ค่ะ   ถ้ามีโอกาสคงได้กลับไปเยือนอีกครั้งนะ "ชุมชนไทยล้านนา สัญชาติพม่า บ้านห้วยส้าน" 


แผนที่
เส้นทางการเดินทางไปบ้านห้วยส้าน
ตำแหน่ง GPS คือ 16.722342, 98.381448
การเดินทาง : จากด่านชายแดนแม่สอด จ.ตาก ผ่านเข้าสู่เมืองเมียวดี(Myawaddy) สหภาพเมียนมาร์(Myanmar) ตรงไปตามเส้นทาง ประมาณ 15กิโลเมตร




จังหวัด: 
ประเภทสถานที่ท่องเที่ยว: 

ท่องเที่ยวสะดุดตา Spotlight Travel