เที่ยวโพธาราม

เที่ยวโพธาราม
เที่ยวโพธาราม เป็นเมืองที่มีคำขวัญ ว่า "เมืองคนสวย"เป็นเมืองที่ในสมัยการค้าทางน้ำรุ่งเรืองนั้น นับว่าเป็นเมืองท่าที่ยิ่งใหญ่มาก ร.5 เคยเสด็จประพาสทโพธารามหลายครั้ง และเคยกล่าวถึงว่าเป็นเมืองงดงามกว่าตำบลอื่นๆ แม้ทุกวันนี้การค้าทางน้ำจะลดความสำคัญลง เมืองโพธารามจึงเงียบเหงาไปบ้าง แต่เดียวคุณค่าที่โพธารามเคยมีมา ทำให้มีการอนุรักษ์เรือนไม้เก่าแก่ และสถาปัตยกรรมต่างๆไว้ให้เราได้ชมความสะดุดตาของโพธาราม

เมืองโพธาราม ตั้งอยู่ฝั่งคุ้งแม่น้ำตะวันออกของแม่น้ำแม่กลอง พัฒนาขึ้นจากชุมชนเล็กๆเป็นตลาดขนาดใหญ่ ด้วยเป็นสถานที่แลกเปลี่ยนสินค้า และจุดพักจอดเรือขึ้นล่อง ราชบุรีสู่บ้านโป่ง และเมืองกาญจน์



คนไทยอยู่ลุ่ม กลุ่มลาวอยู่ดอน
ชนมอญอยู่น้ำ ชาวจีนอยู่ตลาด
เมืองโพธาราม

เป็นชุมชนเก่าแก่อายุมากกว่า 200 ปี โดยมีหลักฐานเป็น ใบเสมาคู่ ที่ปรากฏอยู่ ณ วัดไทรอารีรักษ์ และ วัดโพธาราม อันแสดงว่า วัดทั้งสองมีมาตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย

ประวัติ ไม่สามารถสืบค้นได้แน่นอนว่า ที่เรียกว่า "โพธาราม" มาตั้งแต่เมื่อไหร่ เพียงมีหลักฐานยืนยันว่า เดิมมีฐานะเป็น แขวง เรียกว่า แขวงเจ็ดเสมียน ขึ้นตรงต่อเมืองราชบุรี

ต่อมาเมื่อ พ.ศ.2438 (ร.ศ.114) ได้ย้าย ที่ว่าการอำเภอ มาอยู่บนฝั่งตะวันออกของแม่น้ำแม่กลอง (ปลายถนนโชคชัยทางทิศใต้) หันหน้าที่ว่าการอำเภอไปทางฝั่งตรงข้ามซึ่งเป็นที่ตั้งของ วัดเฉลิมอาสน์ เหตุที่ย้ายที่ว่าการอำเภอมาอยู่ในท้องที่ตำบลโพธาราม ก็เพราะเป็นชุมชนขนาดใหญ่ มีบ้านเรือนร้านค้าหนาแน่น เนื่องจากเป็นท้องที่ที่มีต้นโพธิ์ขึ้นอยู่ในบริเวณวัดทุกวัด จึงได้รับขนานนามว่า "โพธารม" (ต้นโพธิ์+อาราม)



เทศบาลเมืองโพธาราม มีตราเครื่องหมายเป็นรูปต้นโพธิ์ ตั้ง อยู่ภายใน รูปจักร มีวงกลมล้อมรอบตัวอักษรอีกชั้นหนึ่ง การใช้ตราเครื่องหมายของเทศบาลเป็นต้นโพธิ์มีประวัติอยู่ว่า เป็นต้นโพธิ์พระพุทธเจ้าซึ่งตรัสรู้ที่ต้นโพธิ์ เรียกว่า ศรีมหาโพธิ์ เป็นโพธิ์อันประเสริฐตรงกับคำว่า โพธาราม ซึ่งเป็นมงคลนามของชาวโพธาราม

เมื่อ พระภักดีดินแดน (พลอย วงศาโรจน์) เป็นปลัดมณฑลราชบุรีนั้น ทางราชการได้กำหนดให้ท้องที่ต่างๆเป็นตำบล , อำเภอ (เดิมเรียกแขวง) จึงได้กำหนดท้องที่นี้เป็น ตำบลโพธาราม และภายหลังได้รับการยกฐานะเป็น เทศบาลเมืองโพธาราม จนถึงปัจจุบัน

แต่เนื่องจาก ที่ว่าการอำเภอ ถูกกระแสน้ำพัดตลิ่งพังลงทุกปี ทางราชการจึงย้ายที่ว่าการอำเภอมาตั้งอยู่ ณ ที่ใหม่บริเวณด้านตะวันออก ของสถานีรถไฟโพธาราม ตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม พ.ศ.2495 (บริเวณ ที่ว่าการอำเภอเก่า ยังเป็นที่ตั้งของ สถานีตำรวจ อยู่อีกหลายปี ก่อนที่จะย้ายไปอยู่ ณ ที่ตั้งปัจจุบัน ทำให้คนรุ่นเก่าจะเรียกบริเวณที่ว่าการอำเภอเก่าว่า โรงพักเก่า อีกชื่อหนึ่ง)

โพธาราม ภาพที่ 81โพธาราม ภาพที่ 78โพธาราม ภาพที่ 77
โพธาราม ภาพที่ 70โพธาราม ภาพที่ 64โพธาราม ภาพที่ 58

ในตลาดโพธาราม มีชาวจีนอาศัยอยู่มาก เติบโตจากชุมชนเล็กๆ จนเป็นเมืองที่ใหญ่โต รัชกาลที่5 เสด็จประพาสโพธารามหลายครั้ง มี ถนนทรงประพาส กำหนดไว้เป็นมิ่งมงคล มีจารึกเกี่ยวกับโพธารามที่ค้นคว้ามาได้ อาทิ

"….ได้มาถึงโพธารามในเวลาเที่ยง
ขึ้นสะพานอันจะเปิดนั้นเดินตรงขึ้นไปตามหนทางที่จะไปสเตชั่นรถไฟ
แล้วเลี้ยวซ้ายไปวัดดพธาราม ออกจากวัดโพธาราม
ลงตามทางซึ่งตรงลงไปสะพานวัด แต่เป็นร้านขายยาของที่2 ฟาก
แล้วจึงเลี้ยวไปตามในตลาดริมน้ำไปจนสุดตลาด
ซึ่งเกือบจะถึงที่ว่าการอำเภอ ราษฎรได้คาดปรำปูผ้าตลอดทาง
ตำบลโพธารามนี้เป็นตลาดอย่างสำเพ็งยืดยาวมาก ผู้คนหนาแน่น
จำนวนคนในอำเภอโพธารามถึง 40,000
มากกว่าอำเภอเมืองราชบุรี...."

จาก : พระราชหัตเลขา ร.5 ครั้งเสด็จประพาสมณฑลราชบุรี ร.ศ.128 (พ.ศ.2452)



"….ทางรถไฟนับตั้งแต่ ออกจากสถานีบางกอกน้อยจนถึงสถานีบ้านโป่ง มีแนวเส้นตรงทางทิศตะวันออก ไปสู่ทิศตะวันตก ครั้นต่อจากสถานีบ้านโป่งไป ทางรถไฟได้บ่ายโฉมหน้าลงสู่ทิศใต้แล่นเลียบขนานไปกับลำน้ำแม่กลอง แล้วก็จะถึง สถานีอำเภอโพธารามที่หลักกิโลเมตร 81 ซึ่งเป็นที่ตั้งอำเภออีกแห่ง1 ณ ที่หลังสถานีรถไฟออกไปจะเห็นบ้านเรือนตึก และห้องแถวที่ก่อสร้างขึ้นใหม่อย่างแข็งแรง และสะอากตา มีอยู่หลายร้อยหลัง อาจกล่าวได้ว่าเป็นบ้านเรือนที่ถาวร และงดงามกว่าตำบลอื่นๆ..."

จาก : หนังสือ, สมุดราชบุรี พ.ศ.2468 หน้า 144-145



โพธาราม ภาพที่ 55โพธาราม ภาพที่ 66โพธาราม ภาพที่ 44
โพธาราม ภาพที่ 21 วิกครูทวีโพธาราม ภาพที่ 30โพธาราม ภาพที่ 40

จุดท่องเที่ยวสะดุดตา

เมืองโพธาราม ประกอบด้วย 3 ตลาดสำคัญ คือ ตลาดบน ตลาดกลาง และตลาดล่าง

ตลาดบน
ปัจจุบันเหลือห้องแถวไม้ อายุเกือบ100ปี มากที่สุด
  • วัดไทรอารีีรักษ์ วัดมอญเก่าแก่เหนือตลาดบนขึ้นไป 500 เมตร ในโบสถ์ มีจิตรกรรม ในวิหารมีรอยพระพุทธบาท ใต้เก๋งจีน หอระฆังแกะสลักปิดทอง เทศกาลลอยกระทงมลอยกระทงสาย จุดประทีปรอบโบสถ์
  • วิกครูทวี โรงหนังเก่าอายุ 60-70 ปี สภาพยังสมบูรณ์ มีทั้ง เครื่องฉายหนัง ของดั้งเดิม ปรับปรุงจากห้องแถวไม้ เป็นอาคารคอนกรีต เมื่อปี พ.ศ.2501 หนึ่งในเจ้าของเป็นตากล้องหนังเรื่อง "มนต์รักลูกทุ่ง" คือ นายวีระ แอคะรัต (เสียชีวิตแล้ว)
  • ถ.โพธาราม ย่านห้องแถวไม้เก่าที่มีงานสถาปัตยกรรมหลากหลายทั้ง อาคารไม้ และอาคารคอนกรีตที่มี ลายปูนปั้นเขียนสี, ช่องลมแกะสลักสวยงาม หลังคากระเบื้องว่าว
  • ถ.ท่านัด ย่านห้องแถวไม้เก่า ที่คงสภาพดั้งเดิมสวยงาม
  • ถ.เนื่องประดิษฐ์ ย่านแผงพระ มีห้องแถวไม้เก่าเหยีดยาว ถนนโค้งไม่ตัดตรงเหมือนที่อื่น
  • ห้องภาพเสถียรทอง ร้านถ่ายรูปเก่า ยังคงบรรยากาศดั้งเดิม อาคารไม้หลังคากระเบื้องว่าวมีอายุกว่า100ปี

ภาพ : ห้องภาพเสถียรทอง ร้านถ่ายรูปเก่า

ตลาดกลาง
เป็นอาคารพานิชย์สมัยใหม่ สร้างหลังจากถูกไฟไหม้ปี 2509 ในตลาดกลางเหลือห้องแถวไม้เก่าอยู่บริเวณหลัง สถานีรถไฟ และ ตรอกจับกัง ซึ่งเป็นแหล่ง เต้าหูดำ มีศาลเจ้ากวนอู
  • ตลาดสดบริเวณตลาดกลาง
ติดตลาด ตอนเช้า 4.30-9.00 น.
           ตอนเย็น 16.00-19.00 น.


ตลาดล่าง
เหลือห้องแถวไม้เก่ากระจัดกระจาย บางหลังมีขนาดใหญ่ เพราะเป็นบ้านคหบดีเก่า
  • วัดโชค อยู่ทางใต้ตลาดล่างลงไป 1,000 เมตร มีกุฏิไม้เก่า พระพุทธรูปองค์ใหญ่ เจดีย์ประดับถ้วยสังคโลก
  • วัดโพธิ์ไพโรจน์ โบสถ์ รูปทรงสง่างามมาก กุฏิไม้ เก่าแก่อายุกว่า 100 ปี มีพระสุโขทัย ศักดิ์สิทธิ์องค์ใหญ่
  • ศาลเจ้าปุนเถ่ากง อันเก่าแก่ สร้างอย่างสวยงามวิจิตร หันหน้าออกแม่น้ำนับว่าเป็นจุดงดงามที่สุด
  • ถ.โชคชัย เป็นถนนเลียบแม่น้ำมีห้องแถวไม้เก่าเหลืออยู่มาก โดยเฉพาะตั้งแต่ ถ.ท่าวัด ยาวไปจรด วัดไทรอารีรักษ์ (ตลาดบน) และตลาดล่าง ไปจรดโรงพักเก่า


ความงามสะดุดตาขึ้นชื่อของโพธารามอีกอย่างคือ ประเพณี "ตามประทีป" ที่พระธาตุอินทร์แขวน รัฐมอญ ประเทศพม่า ใช้ประทีบดินเผ่าดิบไม่เคลือบ เป็นความงามแบบพื้นบ้าน ควรคู่มาใช้ที่วัดไทรอารีีรักษ์ เป็นความงามที่สร้างชื่อให้ชาวโพธารามมานาน โดยมีการจุดประทีบ หรือ จุดเทียนประดับบนกำแพงแก้วรอบโบสถ์วัดไทรฯ เป็น บรรยากาศที่หาชมได้ยากและมีเสน่ห์มาก ซึ่งจะมีพิธีนี้ก็ใน วันลอยกระทง เท่านั้น


ภาพ : ประเพณี "ตามประทีป"

การเดินทาง ไปโพธาราม
เมืองโพธาราม อยู่ห่างกรุงเทพฯ ราว 80 กิโลเมตร โดยใช้ ถ.เพชรเกษม ผ่านนครปฐม ซึ่งสามารถ เดินทางไปสู่เพชรบุรี , หัวหิน , ชะอำ, สวนผึ้ง, ดำเนินสะดวก , หรือ อัมพวา ได้สะดวก

ติดต่อสอบถามข้อมูล
เทศบาลเมืองโพธาราม โทร. 0 3223 1267 เว็บไซต์ www.photharam.go.th
หรือข้อมูลการท่องเที่ยวเพิ่มเติมได้ที่ ชมรมอย่าลืม...โพธาราม ผู้ประสานงาน
คุณเอก 08 1942 8183 (ฝ่ายโพธาราม)
คุณพงศ์ 08 9668 5127 (ฝ่ายโพธาราม)
คุณชาติ โทร. 08 9668 5127 (ฝ่ายกรุงเทพฯ)


แผนที่
CLICK ขยายแผนที่ให้ใหญ่

ติดต่อ: 

เทศบาลเมืองโพธาราม โทร. 0 3223 1267 เว็บไซต์ www.photharam.go.th
หรือข้อมูลการท่องเที่ยวเพิ่มเติมได้ที่ ชมรมอย่าลืม...โพธาราม ผู้ประสานงาน
คุณเอก 08 1942 8183 (ฝ่ายโพธาราม)
คุณพงศ์ 08 9668 5127 (ฝ่ายโพธาราม)
คุณชาติ โทร. 08 9668 5127 (ฝ่ายกรุงเทพฯ)

สถานที่ตั้ง: 

อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

แผนที่ แสดงที่ตั้ง : 
[gmap markers=letters::13.69468363161575,99.85026884052786 |zoom=14 |center=13.695192313693996,99.84855651855469 |width=400px |height=450px |control=Micro |type=Map]
ข้อมูลจังหวัด: 
ประเภทสถานที่ท่องเที่ยว: 
ลักษณะเด่นของแหล่งท่องเที่ยว: 

ท่องเที่ยวสะดุดตา Spotlight Travel